موسی کاظم زاده- روزنامه نگار
مهمترین نقش ائمه علیهم السلام هدایت است. امروزه بر همگان مشخص است که ائمه اطهار (ع) و حالات زندگانی آنان برای هر ملتی در زمینههای مختلف فرهنگی واجتماعی ،علمی ، دینی و… مورد استفاده بوده و چه بسا موجب تعالی روح و برکت در زندگی مادی و معنوی و حتی شکل دهی به نوع زندگی مردم شده است.
به گزارش جارچی اخبار، به بیان دیگر، امامان(ع) تنها پیشوا و راهنمای ما مسلمانان نیستند بلکه همه امتهای دیگر نیز میتوانند با بهرهمندی از سنت و سیرت این گلهاى بىخار جهان هستى برای رسیدن به ساحل سعادت و سربلندى از آیین امامان معصوم(ع) پیروى کنند.
براین اساس، راه سعادت انسانها مکتب حیاتبخش اسلام به رهبرى پیامبر گرامى اسلام(ص) است و امامان معصوم(ع) در حقیقت تجلى وجودى آن پیامبر و تداوم بخش راه او و نگهبان آنند .
از دیدگاه روایات بقاى نظام طبیعى جهان هستى مرهون وجود امام معصوم است به گونهاى که اگر زمین لحظهاى از انسان کامل خالى شود نظم طبیعى آن از هم گسسته خواهد شد. امام باقر(ع) مىفرماید: «جعلهم الله عزوجل ارکان الارض ان تمید باهلها؛ خداوند عزوجل امامان را ستونهاى زمین قرار داد، تا زمین نظم و آرامش خود را حفظ کند و موجب دلهره و پریشانى مردم نگردد.» «ولو ان الامام رفع من الارض ساعه لماجت باهلها کما یموج البحر» (اصول کافى، ج۱، ص۱۹۸، باب ان الائمه ارکان الارض) اگر امام لحظهاى در زمین نباشد، زمین اهل خود را زیر و رو مىکند آنگونه که موجهاى دریا، دریانوردان را در خود فرو مىبرد.
حسن بن على الوشإ مىگوید: از امام رضا(ع) پرسیدم آیا زمین بدون امام پا برجا مىماند. فرمود نه، گفتم: براى ما رویات شده که زمین بدون امام پا برجا نمىماند مگر خداوند متعال بر بندگان خود خشم گیرد فرمود: در این هنگام زمین باقى نمىماند و فرو مىریزد.(اصول کافى، ج۱، ص۱۷۹، باب ان الارض لاتخلو من حجه)
حال با توجه به این نکته که تمام ائمه(ع) نور واحد و مشعل فروزانی از نور الهی میباشند، شناخت هر چه بهتر و دقیقتر سیرهی عملی معصومین به عنوان انسانهای کامل و الگوهای برگزیده برای بشریت که خالق انسان و جهان پیروی از آنها را شرط رسیدن به سعادت و کمال میداند، چه از نظر شرع و چه از نظر عقل لازم و ضروری است.
در این میان، تاریخ پر ماجرای امام رضا(ع) با تاریخ میهن ما ایران پیوستگی ژرف و محکمی دارد و فصل بزرگی از تاریخ ایران را تشکیل میدهد که با مطالعه آثار و برکات امام رضا(ع) در کشورمان میتوان به این نتیجه رسید که امام رضا(ع) امام هشتم شیعیان و از خاندان پاک رسالت است که در طول تاریخ اسلام همواره مورد ستایش مسلمانان از مذاهب مختلف قرار گرفته است و دوست و دشمن، موافق و مخالف، به عظمت شخصیت و مقام والا و برتری ایشان در ایمان و زهد و پرهیزگاری بر همعصرانشان اعتراف دارند.
بدینسان، وجود با برکت مرقد امام رضا(ع) در ایران که به زعم بسیاری از کارشناسان مذهبی و جامعهشناسان، موجب تعالی روح و برکت در زندگی مادی و معنوی و حتی شکلدهی به نوع زندگی مردم کشورمان شده است. با این وجود، مدت امامت حضرت رضا علیه السلام حدود ۲۰ سال طول کشید که ۱۷ سال آن در مدینه و سه سال آخر آن در خراسان گذشت. وجود با برکت مرقد امام رضا(ع) در ایران که به زعم بسیاری از کارشناسان مذهبی و جامعه شناسان موجب تعالی روح و برکت در زندگی مادی، معنوی و حتی شکل دهی به نوع زندگی مردم کشورمان شده است .
از سوی دیگر، یکى ازبرکات فردى حضرت امام رضا(ع) این است که او «چراغ هدایت» و «کشتى نجات» ما ایرانیان است. در این میان عشق و دلبستگی ایرانیان به ائمه اطهار(ع) حدیثی امروزی نیست، بلکه صبغه و سابقهای طولانی داشته است با مطالعه و بررسی در قرآن کریم به آیههایی برمیخوریم که به نوعی به اصالت اعتقاد و ارزش ایمان ایرانیان اشاره داشته و شخصیّت والای ایرانیان را در این زمینه یادآور میشود: «یا ایها الذین آمنوا من یرتدمنکم عن دینه فسوف یاتی الله بقوم یحبهم و یحبونه اذلـﺔ علی المؤمنین اعزﺓ علی الکافرین یجاهدون فی سبیل الله و لایخافون لومـﺔ لائم ذلک فضل الله یوتیه من یشاء و الله واسع علیم. (مائده / ۵۴). ای آنان که گرویدید، کسی که برگردد از شما از دینش، پس به زودی بیاورد خدا گروهی را که دوست دارد آنان را و دوست دارند او را؛ فروتنی کنندگانند، برگروندگان، درشتی کنندگان بر ناگروندگان، کار زار کنند در راه خدا و نترسند از سرزنش سرزنش کننده، این است فزون بخشی خدا، میدهد آن را به هر که خواهد و خدا فراخ بخشش است و دانا».
در روایات اسلامی و سخنان مفسران بحث بسیار زیادی دیده میشود، از جمله در روایتی میخوانیم، هنگامی که از پیامبر(ص) درباره این آیه سؤال کردند، دست خود را بر شانه سلمان زد و فرمود: این و یاران او و هموطنان او هستند و به این ترتیب، از اسلام آوردن ایرانیان و تلاشهای پرثمر آنان برای پیشرفت اسلام در زمینههای مختلف پیشگویی کرد.
در برخی دیگر از روایات سلمان به عنوان نمونهای از ایرانیان معرفی شده که مظهر پاکی، لیاقت و بزرگی است و این تجلیل با تغییرات بسیار بلند انجام پذیرفته است، مانند آنکه حضرت رسول(ص) میفرماید: «السَّباقُ اَربَع: اَنَا سابقُ العَربِ وصُهَیبُ سابِقُ الرُّوم وَ سَلمانٌ سابِقُ الفُرسِ وَ بِلالُ سابِقُ الحَبَشـﺔِ؛ پیشگامان چهار نفرند: من پیشتاز عرب به اسلام هستم، صهیب پیشگام رومیان، سلمان پیشگام ایرانیان و بلال پیشگام مردم حبشه است».
بیشک، باید حضور امام رضا(ع) را در نیشابور نقطه عطفی در تاریخ تشیّع این منطقه و به دنبال آن در ایران به شمار آورد. امام رضا(ع) همانند دیگر امامان معصوم(ع) دارای کمالات و فضایل انسانی در مرتبه اعلی است که بعد از شهادت پدر بزرگوارش امامت و رهبری شیعیان را به عهده گرفت و به رغم مشکلات حادّ جامعه مسلمین در مدت ۲۰ سال امامت پر برکت خویش، نقش شایستهای در گسترش فرهنگ حیات بخش اسلام انجام داد.
باید به این نکته هم توجه کنیم که وجود امام رضا(ع) در کشورمان چه در زمان حیاط و چه بعد از وفات ایشان برای ما ایرانیان بزرگترین نعمت الهی بوده و خواهد بود. دراین میان میتوان گفت که، امام رضا (ع) نقش تعیینکننده در استقلال ایران اسلامی داشته است.
آری این خواست خدا بود که امام رضا(ع) به خراسان سفر کند و آخرین سالهای عمر خود را در ایران باشد و در آنجا هم به دعوت حق لبیک گوید، جائیکه هماکنون بارگاه ملکوتی حضرت امام رضا(ع) در کشورمان نقطه اتکا وحدت جهان اسلام، کعبه آمال و قبله نیاز مردم این آب و خاک و بسیاری از مردم پاکباز دیگر کشورها گردیده است. به دیگر سخن اینکه، امام رضا(ع) طی ۲۰ سال امامت با برکتش، شور و نشاط اجتماعی، علمی و فرهنگی خاصی در جامعه اسلامی و به خصوص برای ما ایرانیان گسترش داد که در تاریخ زندگی بشر کم سابقه بوده است. وی در میدان مبارزه با همه جریانات فکری به مخالفت برخاست تا عقاید باطل را بکوبد و اندیشههای منحرف را اصلاح کند و عقاید ناب اسلامی را به تشنگان حقیقت هدیه نماید.
بسیاری از تحلیگران مذهبی بر این باورند که وجود بارگاه ملکوتی امام رضا(ع) در ایران باعث افزایش شعور مذهبی و فکری جامعه ما شده است. حال با مطالعه آثار و برکات امام رضا(ع) در کشورمان در مییابیم که وجود آن حضرت در همه عرصهها از جمله تاریخ و فرهنگ مهین عزیزمان نقطه عطفی برای توسعه و پیشرفت ما ایرانیان بوده است.
* پی نوشت ها: قرآن کریم- نهج البلاغه – اصول کافى – دانشنامه قرآن و حدیث – بحار الانوار