مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی از ثبت کتیبه صخرهای «قراجهلو» اهر در آخرین جلسه شورای ثبت ملی آثار غیرمنقول کشور بهعنوان پنجمین کتیبه اورارتویی استان در فهرست آثار ملی خبر داد.
به گزارش جارچی اخبار، احمد حمزهزاده با اشاره به اهمیت تاریخی کتیبه قراجهلو اهر، گفت: این کتیبه صخرهای در ورودی قلعه «یدیاوتاق» و در مسیر اهر به مشکینشهر قرار دارد و دارای ۱۰ سطر نوشته اورارتویی است که اطلاعات ارزشمندی از دوره اورارتو و حضور این تمدن در منطقه قرهداغ ارائه میدهد.
وی ادامه داد: کتیبه قراجهلو از نظر محتوای تاریخی اهمیت ویژهای دارد، چرا که نخستین سند قطعی از حضور و لشکرکشیهای روسای یکم، پادشاه اورارتو، در شرق دریاچه ارومیه به شمار میرود و میتواند بخشی از خلأ موجود در مطالعات تاریخی مربوط به حضور این پادشاه در منطقه قرهداغ را تکمیل کند.
وی افزود: کتیبههای اورارتویی از منابع مهم برای شناخت تاریخ سیاسی، فرهنگی و جغرافیایی شمالغرب ایران در سده هشتم پیش از میلاد هستند و کتیبه قراجهلو نیز با توجه به محتوای آن، اطلاعات قابل توجهی درباره رویدادهای آن دوره در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
حمزهزاده با اشاره به روند ثبت این اثر، اظهار کرد: کتیبه قراجهلو در آخرین جلسه شورای ثبت ملی آثار غیرمنقول کشور بررسی شد و پس از تأیید، در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید و به این ترتیب شمار کتیبههای اورارتویی ثبت ملیشده در آذربایجانشرقی به پنج اثر رسید.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی با تاکید بر ضرورت حفاظت از این اثر تاریخی، گفت: کتیبه قراجهلو به دلیل قرار گرفتن در فضای باز طی سالهای طولانی در معرض عوامل جوی و فرسایش قرار گرفته است و ثبت ملی آن، زمینه حفاظت قانونی و برنامهریزی برای اقدامات تخصصی حفاظتی و مرمتی را فراهم میکند.
وی خاطرنشان کرد: پیگیریهای لازم برای حفاظت و مرمت این کتیبه انجام شده است و اقدامات حفاظتی با هدف جلوگیری از ادامه فرسایش و صیانت از این سند ارزشمند تاریخی دنبال خواهد شد.
امپراتوری اورارتو از قدرتهای مهم عصر آهن در خاور نزدیک بود که در میانه قرن نهم پیش از میلاد در پیرامون دریاچه وان شکل گرفت و بهتدریج قلمرو خود را به بخشهایی از شرق آناتولی، ارمنستان امروزی و شمالغرب ایران گسترش داد.
اورارتوییان در دوره اوج قدرت، بهویژه در زمان پادشاهانی چون آرگیشتی یکم و ساردوری دوم، شبکهای از دژها، شهرها و تأسیسات آبرسانی ایجاد کردند. بخشهایی از شمال و غرب دریاچه ارومیه و قسمتهایی از آذربایجان شرقی نیز در قلمرو این حکومت قرار داشت و محوطههایی همچون بسطام، سنگر و برخی دژهای منطقه از آثار برجایمانده این دوره به شمار میروند.
کتیبههای اورارتویی از مهمترین منابع برای شناخت ساختار سیاسی، نظامی، مذهبی و عمرانی این حکومت هستند. این کتیبهها عمدتاً با خط میخی و به زبان اورارتویی نوشته شدهاند و بر روی صخرهها، سنگنوشتهها و بناهای یادمانی برجای ماندهاند؛ مضمون آنها بیشتر به ساخت بناها و دژها، اقدامات عمرانی، نیایش خدایان و گزارش لشکرکشیهای پادشاهان اختصاص دارد.
خط و سنت کتیبهنویسی اورارتویی در دوره پادشاه ایشپوینی رواج یافت و از نمونههای شناختهشده آن میتوان به کتیبه دو زبانه کَلِهشین اشاره کرد. در ایران نیز دهها محوطه اورارتویی و شماری کتیبه و لوح به دست آمده که بخشی از آنها در آذربایجانهای غربی و شرقی قرار دارند و اطلاعات ارزشمندی درباره گسترش این امپراتوری در شمالغرب ایران ارائه میکنند.